Czy człowiek jest z natury zły?
Opublikowano:
Rozwiń transkrypcję filmu
Czy człowiek jest z natury zły? | EWST online
- sory że człowiek jest z natury zły i [Muzyka]
- sory że człowiek jest z natury zły i [Muzyka]
- ruchu
- Dobry wieczór państwu jest wtorek
- 19:00 rozpoczynamy WSP online kiedy Zastanawialiśmy się nad
- wyborem tematu na dzisiejsze spotkanie po kilka propozycji to było jakiś czas
- temu pisaliśmy że będzie to znowu taki temat bardziej
- Filozoficzny trochę teoretyczne trochę takie spokojne rozważanie aczkolwiek
- każdego z nas zło dotyka tymczasem ostatnie wydarzenia które
- obserwujemy już od prawie miesiąca w krainie nie tylko wprowadziły ten temat do
- czegoś bardzo bardzo praktyczne No ale jednocześnie stawiają nas wobec obcych
- ogromnych wyzwań zarówno takich codziennych o tej chwili w Polsce jest blisko półtora miliona
- uchodźców z Ukrainy granica Polski przekroczyło ponad dwa miliony z tego
- część pojechała dalej ale ogromna liczba została tutaj duża część tych ludzi To są ludzie już z
- traumą wojny to są ludzie którzy boją się kiedy słyszą syreny to są ludzie
- którzy reagują [Muzyka] kolumnę chowając się nieomalże albo chcąc się chować gdy słyszą sygnał
- karetki pogotowia to są ludzie którzy potrzebują wszystkiego bardzo często to są ludzie którzy nie co znowu się będzie działo
- jutro jak pomóc ofiarom wolny Jak pomóc uchodźcom takie praktyczne zadania przed
- nami stoją Ale te wydarzenia równocześnie stawiają nas wobec dramatycznych pytań o charakterze socjalnym
- jak możliwe jest że dzisiaj 21 wieku potem ciągłym powtarzaniu nigdy
- więcej wojny mamy w Europie wielką wojnę i to wojnę o której już w tej chwili
- wiemy że jest to wojna na wyniszczenie tak naprawdę Czy w ciągu swojej długiej historii ludzie niczego się nie nauczyli
- czy może to po prostu oznacza że właśnie ludzie są z natury źli
- na dzisiejszym spotkaniu w ramach odwoławcze online dr Łukasz
- maccosmetics.pl filozof etyk spróbuję zmierzyć się przede wszystkim z tym ostatnim pytaniem
- Łukaszu bardzo serdecznie ci Witam i zapraszam i tam również rozpocznę może od przyznania że znów
- jakąś trudnością i zakłopotania przychodzi mi tutaj występować dzisiaj przed państwem najchętniej temat bym tutaj
- podsumował już na samym wstępie cytatem z drugiego listu The do
- tesaloniczan Pawła Apostoła albowiem się już sprawuje
- tajemnica nieprawości i po zostawiłbym tę tajemnicę a zachęcił państwa Do
- praktycznego właśnie zaangażowania w pomoc uchodźcom czy może też o ile
- państwo możecie osobom które są Ukrainie że znowu jestem przekonany że
- tak czy inaczej państwo taką pomoc jesteście zaangażowani a mnie po prostu
- chodzi teraz wywiązać się z wcześniej podjętych zobowiązań i pomimo wszystko Jednak tutaj wystąpić przed państwem No i
- Właśnie zdecydowaliśmy się razem z Kasią że Podejmiemy tej takie filozoficzne
- rozważania na właśnie tak sformułowane temat Czy człowiek jest z natury
- zły
- rozważania na ten temat Zresztą podobnie jak rozważania na jakikolwiek inny temat warto rozpocząć od analizy
- pytania szczególności od próby zidentyfikowania jakiś domyślnych założeń na których to pytanie się opiera a których z kolei
- zakwestionowanie mogłoby uczynić to pytanie bezsensowne mogłoby je
- unieważnić i wydaje się że tutaj w można zidentyfikować 2 przynajmniej takie
- presupozycje dwa takie domyślne założenia Po pierwsze
- założenie że nie w ogóle coś takiego jak natura ludzka
- a po drugie założenie że istnieje zło czy szerzej że
- istnieją kupię jakieś wartości w dobrem i złem na czele
- obie te presupozycje były kwestionowane No i zanim tutaj zajmiemy się różnymi
- możliwymi odpowiedziami na to pytanie to spróbujmy jednak
- krytycznie przez chwilkę rozważyć te stanowiska które kwestionowanych te wspomniane przeze mnie przed chwilką
- presupozycje Jeśli chodzi więc o tę presupozycje to założenie które głosisz
- istnieje natura ludzka to jakkolwiek rzadko to jednak w dziejach filozofii
- zachodu występował antyesencjalizm antropologiczny czyli właśnie pogląd
- zgodnie z którym nie ma czegoś takiego jak natura ludzka
- i się nie ma czegoś takiego jak natura ludzka to nie ma też wtedy sensu
- pytanie Czy człowiek jest z natury zły takim historycznym czy ja właściwie już
- można powiedzieć też współczesnym Przykładem
- takiego antyesencjalizm u antropologicznego jest filozofia żadna
- pola pharetra najbardziej chyba znanego przedstawiciela
- egzystencjalizmu i w jednym ze swoich najbardziej znanych esejów W takim
- programie w tekście zatytułowanym egzystencjalizm jest humanizmem jean-paul Sartre pisało
- istnieje przynajmniej jeden byt którego egzystencja poprzedza istotę czy też
- egzystencja poprzedza esencja jeden byt który istnieje przed możliwością
- zdefiniowania go przez czyjś umysł i tym bytem jest człowiek
- to znaczy że człowiek najpierw istnieje zdarza się powstaje w świecie a dopiero
- później się definiuje a więc nie ma natury ludzkiej
- Człowiek jest tylko tym czym siebie uczyni taka jest pierwsza zasada egzystencjalizm
- q-tip parafrazując jeszcze to co tutaj przed chwilką państwu przeczytałem na
- powiedzieć że fuszara nie istnieje żadna natura ludzka czy też
- istota człowieka która z góry niejako apriori określała by kim też Czym jest
- człowiek sarkv przypisuje człowiekowi absolutną wolność i człowiek według
- Sandra sam właśnie mocą swoich niczym nie zdeterminowanych wyborów w pełni
- arbitralnych wyborów określa to kim czy też Czym jest
- Uznając ten antyesencjalizm carplaza takie najbardziej reprezentatywny
- skrajne stanowisko antysocjalistyczne właśnie trzeba chyba powiedzieć że jest to po prostu
- stanowisko błędne i to nie trzeba jakiś spekulacji filozoficznych wystarczy
- odwołać się do naszego codziennego potocznego z doświadczenia żeby stwierdzić że nie dysponujemy taką absolutną wartość
- wolnością jaką sart nam przypisywał Nie jesteśmy w stanie zupełnie arbitralnie i
- dowolnie określać siebie swojej tożsamości tego kim też czym jesteśmy
- podlegamy wieloraki wewnętrzna też wewnętrznym uwarunkowań om
- co więcej te uwarunkowania nie mają też tylko takiego charakteru jednostkowego można rozpoznać pewne wspólne dla
- wielu wszystkich ludzi cechy własności tendencje które konstytuują właśnie
- naturę ludzką a więc to pojęcie natury ludzkiej wydaje się być uprawnione wbrew
- antyesencjalizm mogli antropologiczne mu
- z kolei ten presupozycje
- goool zakładającą że istnieje zło kwestionował nihilizm
- aksjologiczny kwestionował kwestionuje bo dzisiaj
- można spotkać to nawet we Wrocławiu deklarowanych nihilistów
- aksjologicznych myśli socjologicznej ogłosił właśnie że żadnej wartości nie istnieją nie ma ani dobra ani zła parafrazując znany wiersz Tadeusza
- Różewicza salony można powiedzieć że z punktu widzenia nihilizmu aksjologicznego dobro i zło to
- są nazwy puste jednoznaczne puste czyli tym słowom nie
- odpowiadają żadne desygnaty i znów ubieraj się nie potrzeba żadnych
- spekulacji filozoficznych Wystarczy mów o2 naszego potocznego i codziennego
- doświadczenia żeby stwierdzić że jednak dobro i zło
- istnieje ostatnim czasie szczególnie wyrazisty
- sposób zresztą doświadczamy zarówno zła ale też hi
- dobra Przy okazji na użytek naszych dalszych rozważań Chciałbym zaproponować roboczą definicję hasła odwołując się
- zresztą do takiej słownikowej definicji tego słowa
- Otóż proponuję abyśmy uznali że zło jest to
- czym lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę za słownikiem języka polskiego
- PWN krzywda zaś dalej za tym samym słownikiem jest to szkoda moralna fizyczna lub materialna wyrządzona komuś
- niezasłużenie a ponieważ zaś rozważana przez nas kwestia dotyczy człowieka Czy człowiek jest z natury zły więc na użytek naszych
- rozważań możemy pominąć zło rozumiane jako wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę tradycyjnie zło fizyczne nie możemy
- skupić się jedynie na złą rozumianym jako czyn wyrządzające komuś krzywdę
- tradycyjnie zło moralne
- uwzględniając tę definicję tytułowe pytanie można sformułować następująco
- Czy człowiek jest z natury skłonny czynić zło czyli wyrządzać komuś sobie
- lub innym krzywdę Rozważmy różne możliwe i faktycznie
- udzielane w dziejach filozofii odpowiedzi na to pytanie
- w pierwszą odpowiedzią którą chciałem tutaj przywiezie przywołać jest
- odpowiedź twierdzące tę odpowiedź można określić mianem pesymizmu antropologicznego od
- łacińskiego pessimus najgorszy pesymizm antropologiczny głosi że człowiek jest z
- natury zły skłonny czynić zło
- stanowisko też tutaj spróbowałem wyrazić przy pomocy następującej formuły człowiek równa się natura plus kultura W
- pewnym uproszczeniu możemy powiedzieć że nas ludzi naszym istnieniu my konstytucją te dwa właśnie wymiarach No
- i z punktu widzenia pesymizmu antropologicznego natura jest
- jakoś Naznaczona negatywnie człowiek jest na duży to zły i co więcej natura
- konfrontacji z kulturą przeważa i nadaje tą negatywną kwalifikację samemu
- człowiekowi kultura Natomiast zwykle w perspektywie pesymizmu antropologicznego
- pojmowana jest jako swoiste Remedium antidotum na tą
- zdeprawowana tą pełną nieprawości naturę ludzką ale
- zwykle też Remedium czy antidotum nie do końca nie całkiem skuteczne No i
- teraz przy wołajmy 2 konkretne przykłady historyczne przykłady pesymizmu
- antropologicznego pierwszy przykład to przykład Tomasza hopsa
- filozofa angielskiego żyjącego na przełomie 16 17 wieku większa część jego życia przypada na wiek 17
- autora między innymi Lewiatana którego tutaj
- kartę tytułową czy frontyspis widzimy
- trzeba też wspomnieć że w swoich poglądach dotyczących człowieka czy natury ludzkiej hop był pod wpływem wydarzeń których był
- świadkiem mianowicie wojny domowej w Anglii która zakończyła się w 1651 roku w tym samym roku w
- którym właśnie wyszedł Lewiatan i na tak Lewiatana w pierwszej księdze 13
- rozdziale pierwszy księgi padają słynne słowa których znalaz
- rozdadzą najpełniejszy wyraz ta obsowska pesymistyczna wizja natury ludzkiej
- odpisze tam naturze człowieka znajdujemy trzy zasadnicze przyczyny waśni
- pierwsza to rywalizacja druga to nieufność trzecia to żądza
- sławy pierwsza sprawia że ludzie dokonują napadów dla zysku druga że czynią to dla swego bezpieczeństwa
- trzecia zaś że czynią to dla swej słabe jest więc oczywiste że gdy ludzie żyją
- nie mając nad sobą mocy która by ich wszystkich trzymała w strachu to znajdują się w stanie który się zwiewne są i to w stanie takiej wojny jak Gdyby
- każdy był w wojnie z każdy w takim stanie nie masz miejsca na
- pracowitość albowiem niepewny jest owoc pracy nie ma ani sztuki ani umiejętności ani sztuki słowa ani społeczności A co
- najgorsze jest bezustanny strach i niebezpieczeństwo śmierć i życie
- człowieka jest samotne biedne bez słońca zwierzęce i krótkie
- bellum Omnia contra omnes wojna wszystkich przeciwko wszystkim też
- wojna każdego skażone to jest właśnie życie ludzkie
- wędzone zgodzie z takimi naturalnymi tendencjami czy z trudnościami natury
- ludzkiej według hopsa jedynym remedium z na tę złą naturę ludzką jest według
- Forbesa autorytarna władza która strachem potrafi okiełznać
- te złe tendencje natury ludzkiej
- drugi przykład pesymisty antropologicznego tylko chciałem przy by przywołać to
- Zygmunt Freud
- sigmund Freud żyjący latach 1856 1939 twórca psychoanalizy jak wiadomo ogłosił że ludzkim
- zachowaniem czy postępowaniem rządzą nieuświadomione nie uświadamiamy siły
- popędy początkowo twierdził to twierdzenie Zresztą uważane to przez jemu ówczesnych zaraz skandaliczne że
- tym głównym dominującym motywem czy popędem takiego zachowania jest popęd
- seksualny Freud dokonał jednak rewizji swojej teorii popędów i tutaj znów takim
- zapowiedzi Impulsem który skłonił birthday rewizji było doświadczenie
- pierwszej wojny światowej po pierwszej wojnie światowej dokładnie w 1920 roku opublikował on pracę poza zasada
- przyjemności której Wprowadził pojęcie popędu śmierci
- który obok popędu seksualnego był odtąd uznawany za jeden z tych dwóch
- głównych podstawowych popędów determinujących zachowanie człowieka do
- tej koncepcji popędu śmierci Freud też odwoływał się w takim liście napisał
- odpowiedzi z kolei na list skierowany do niego przez Alberta Einsteina w liście
- pod znaczącym tytułem warunki trik Dlaczego wojna list napisany był 1932
- roku Opublikowany w roku 1933 i w liście tym Freud pisał
- zakładamy że w człowieku istnieją tylko dwa rodzaje popędów takie które pragną
- zachowywać i jednoczyć i określanej mianem erotycznych lub też takie które
- pragną burzyć i zabijać te ostatnie Ujmujemy jako popęd agresji
- lub destrukcji UFO pęd pracuję w każdej istocie żywej i
- przejawia dążenie do przewodzenia i do rozkładu do sprowadzenia życia z powrotem do stanu materii nieożywionych składników powagą możemy uznać że
- zasługuje on na miano popędu śmierć zespół podczas gdy popędy erotyczne
- reprezentują dążenie do życia pragnienie zlikwidowania agresywnych
- skłonności człowieka nie ma widoków na przyszłość Dlaczego więc wojna według Freuda dlatego że jak twierdzi Freud tylko
- człowieku ale w każdej istocie żywej ma być obok popędu życia obecny popęd
- agresji lub instrukcji którego jeszcze raz ostatecznym celem ma być wprowadzenie każdej istoty żywej do
- stanu Czy poziomu materii nieożywionej ten popękana być nieusuwalny
- nie da się go usunąć nie da się go wydrukować natury ludzkiej i dlatego
- właśnie przeszłości byliśmy wielokrotnie świadkami bowiem Ale co gorsza jak przewidywała Freud również w przyszłości
- to świństwa wojny będą nas spotykać znów
- tutaj pewnym na nie częściowym antidotum czy remedium
- na być kultura i zadaniem ma być częściowe okiełznanie częściowe
- przynajmniej okiełznanie nieświadomych popędów szczególności tego popędu agresji czy destrukcji ale ta praca Kultury jest według Freuda
- zawsze Okęcie obarczone pewnym ryzykiem zawsze tymczasowe i
- każdej chwili zagrożona tym że po prostu czytamy jakie kultura buduje
- zostaną przerwane ty nieś przez te nieświadome popędowe siły
- akurat stanowiskiem przeciw wobec pesymizmu antropologicznego jest
- optymizm antropologiczny od łacińskiego Optimus najlepszy stanowisko to głosi że
- człowiek jest z natury dobry skłonny czynić dobro to stanowisko z kolei można
- przedstawić przy pomocy następującej formuły znów mamy tutaj człowieka który
- jest skonstruowany przez naturę i kulturę Tym razem jednak natura jest
- waloryzowana pozytywnie i dalej natura jest uważana za ten czynnik taki podstawowy określający tę całość
- jaką jest człowiek stąd również człowiek jako całość jest waloryzowany pozytywnie
- kultura Natomiast jest tutaj waloryzowana negatywnie zwykle
- zwolennicy przedstawiciele optymizmu antropologicznego w kulturze właśnie czy w cywilizacji upatrują źle Cześć dziś deprawacji tej zasadniczo dobrej natury
- ludzkiej i to znów dwa historyczne przykłady
- optymizmu antropologicznego pierwszy przykład to oczywiście Jan
- Jakub Rousseau urodzony w Genewie większą część swojego życia spędził we
- Francji tutaj obok wizerunku filozofem mamy też
- stronę tytułową pierwszego wydania jego rozprawy o źródle i podstawach nierówności między ludźmi
- pierwotnie dzieło wydane w Amsterdamie roku 1755 i z tego dzieła chciałem też tutaj przeczytać fragment
- pisał tam w przedmowie lusso Zastanawiając się nad pierwszymi
- najprostszymi czynnościami duszy człowieka spostrzegam w niej jak mi się daje dwa czynniki wcześniejsze niż rozum
- Jeden z nich to gorąca troska o własną każdego pomyślności życie drugi to
- naturalna odraza do zagłady albo cierpienia każdej istoty czujące zwłaszcza zaś drugiego człowieka z połączenia i współdziałania tych to
- dwóch czynników zdają się płynąć wszystkie reguły z zakresu prawa
- naturalnego a więc dobrze parafrazując to co mogliśmy tutaj przed chwilką przeczytać według Rousseau
- istnieją naturalne czynniki skłonności tendencje które określają nasze działania nasze funkcjonowanie
- jest to powiedzieć miłość własna a jednocześnie niechęć czy wręcz odraza do
- krzywdzenia innych istot szczególności innych ludzi i te naturalne skłonności
- tendencja stanowią też podstawę prawa naturalnego Czyli takiego naturalnego porządku który o ile tylko będzie respektowany będzie gwarantował też
- harmonijne pokojowe współistnienie ludzi natomiast ten naturalny porządek
- może być jednak zepsuty i według Rousseau to
- właśnie cywilizacja kultura Nauki i Sztuki prowadzą do zepsucia tego
- naturalnego porządku to warto też wspomnieć że te
- najprostsze czynności duszy człowieka tutaj wskazane przez lustro jako
- źródła tego naturalnego porządku Czy naturalnego prawa Rousseau kojarzył z uczuciami natomiast właśnie
- rozum poza intelektualne to jest już coś co
- Rousseau kojarzy właśnie z cywilizacją czyli z tymi Mazowieckim zewnętrznymi
- czynnikami które deprawują ten zasadniczo pierwotnie dobrą naturę
- ludzką drugi przykład optymizmu antropologicznego nieco bardziej współczesny to przykład
- Ericha fromma niemieckiego pochodzenia żydowskiego
- filozofa psychoanalityka jednego z członków szkoły frankfurckiej i Widzimy tutaj również
- stronę okładkę właściwie jednej z najważniejszych książek Ericha fromma
- wydanej pierwotnie 1970 w tym roku książki pod tytułem analiza ludzkiej
- destrukcyjności i w tej książce epilogu czytamy
- na tyle na ile Agresja jest dana przeznaczyć na tyle na ile Agresja jest
- dana biologicznie w genotypie człowieka nie jest ona spontaniczna lecz stanowi
- obronę przed zagrożeniem żywotnych interesów człowieka to znaczy jego rozwoju oraz przetrwania jego i gatunku złośliwe formy agresji z drugiej strony
- sadyzm i nekrofilia nie są wrodzone tym samym mogą być w znacznej mierze
- zredukowane jeśli tylko socjoekonomiczne warunki zostaną
- zastąpione przez warunki sprzyjające pełnemu rozwojowi prawdziwych potrzeb człowieka oraz jego ciemności
- Czyli widzimy że tutaj from przeprowadza rozróżnienie pomiędzy agresją jak on to
- nazywa obronną która jest dana biologicznie jest można powiedzieć wrodzona jest częścią ludzkiej natury ale nie jest ona spontaniczna czyli
- człowiek nie wykazuje takich konta licznych impulsów czy skłonności do zachowań agresywnych A ta agresja obronna uruchamia się od zgodnie z nazwą
- jedynie w sytuacji gdy jakieś żywotne interesy człowieka są zagrożone z kolei
- te złośliwe formy agresji nie są wrodzone są skutkiem czy rezultatem
- socjoekonomiczny tych uwarunkowań tutaj też widzimy że w ramach tych złośliwych
- form agresji from rozróżnia sadyzm i nekrofil je w tej swojej obszernej
- książce anatomia ludzkiej destrukcyjności szczegółowo też on tak ten reformy kojarzący się też
- konkretnymi historycznymi przykładami sadyzm według
- Wrona realizuje się przede wszystkim poprzez dążenie do takiej całkowitej kontroli nad
- ofiarami tej formy agresji czyli głównym motywem przypadku sadyzmu agresywnym być
- właśnie jeszcze raz dążenie do zniewolenia ofiar i poddania ich całkowitej kontroli jako przykłady takich osób
- w których charakterze miał wykształcić się właśnie
- sadysta forma złośliwej agresji swojej książce from wskazuje Hitlera i Stalina
- nekrofilia zaś jest to taka może być Najbardziej skrajna forma Huawei złośliwej agresji No i tutaj mamy
- już do czynienia z dążeniem po prostu do unicestwienia do uśmiercenia anihilacji ofiar i to jako taki historyczny przykład
- takiego charakteru nekrofil silnego wskazuje from Adolfa Hitlera ale tak czy
- inaczej niezależnie od formy złośliwa agresja jeszcze raz według fromma nie jest wrodzona jest to można
- powiedzieć rodzaj patologii która wykształca się niekiedy kim pod
- wpływem No niesprzyjających można powiedzieć warunków socjoekonomiczny w których dane mu człowiekowi przyszło żyć
- wychowywać się wzrastać rozwijać się
- trzecie stanowisko które tutaj bić określił mianem
- neutralizm u antropologicznego nazwę problemy samym wymyśliłem i sam
- nie do końca też jestem z niej zadowolony jest ona trochę
- nieadekwatna ale też i lepsza że najlepsza mi do głowy póki co nie
- przyszła znów tutaj włosów jest łaciński Deuter po łacinie
- znaczy letni jaki rodzaj nijaki ale też tak siodło to znaczy tyle co Ani taki
- ani taki no i stanowisko to głosi że człowiek nie jest z natury ani dobry ani
- zły albo Że natura ludzka nie jest pod względem moralnym jednoznacznie
- określone ale może stawać się człowiek może stawać się dobry lub zły może
- czynić dobro lub czynić zło w zależności od różnych zmiennych warunków
- okoliczności i znów to stanowisko można im przedstawić przy pomocy następujących formach Jeśli znów uznamy że człowiek konstruowany jest przez te dwa wymiary
- naturę i kulturę i kulturę to zarówno w naturze
- możemy w naturze ludzkiej rozpoznać pewne
- elementy czynniki które mogą stanowić punkt wyjścia do
- późniejszych jakichś dobrych jak i złych działach również
- ludzka kultura może przybierać różne formy zarówno takie które sprzyjają rozwijaniu tych dniach przez nas pozytywnie
- aspektów elementów natury ludzkiej rozwijaniu i aktualizowaniu jaki też
- takie które raczej rozwijają w nas ludziach te oceniane przez nas
- negatywnie Us tyczy elementy natury ludzkiej No i właśnie z takich złożonej
- interakcji natury i kultury wyłania się człowiek który No właśnie w zależności
- od różnych zmiennych warunków i okoliczności sam może okazać się dobry
- bądź zły może czynić dobro lub czynić zło no i w sumie
- takim Najważniejszym zadaniem jest określenie
- zidentyfikowanie tych elementów zarówno natury ludzkiej jaki
- ludzkiej kultury które jednej strony sprzyjają Właśnie
- ujawnianiu się aktualizacji tych dobrych stron człowieka jaki też tych które
- sprzyjają ujawnianiu się czy aktualizacji tych złych stron człowieka
- się wydaje się że ten pogląd współcześnie dominuje ale też wydaje się że chyba w większym
- stopniu niż filozofowie takim badaniami dotyczącymi właśnie
- natury ludzkiej kultury i wzajemnych oddziaływań pomiędzy tymi wymiarami
- człowieczeństwa zajmują się Psychologowie i to oni próbują
- określić właśnie ten elementy natury ludzkiej jaki też elementy kultury i
- wzajemnych oddziaływaniach które składają się ostatecznie na to że człowiek jest dobry Czy człowiek jest zły takim najbardziej znanym chyba
- dziełem psychologicznym właśnie dotyczącym tych zagadnień jest książka philipa Zimbardo Efekt Lucyfera
- dlaczego dobrze ludzie czynią zło ale tutaj Chciałbym przywołać inny Przykład
- przykład innego współczesnego psychologa mianowicie Chciałbym
- przywołać książkę profesora Roja baumeistera
- Amerykanina który obecnie mieszka i pracuje w Australii jeden też z
- najbardziej znanych i znaczących współczesnych psychologów społecznych społecznych który w swoim dorobku ma między innymi właśnie książkę
- zatytułowaną iwl Inside him and violence and cruelty jest to bardzo Obszerna
- licząca ponad 500 stron książka więc przez kilka minut nie jestem w stanie tutaj przedstawić państwu wszystkich wątków w niej występujących teraz tylko
- kilka dosłownie takich Chciałbym tutaj elementów
- psy rozważań baumeistera przywołać żeby ukazać tą szczególną
- perspektywę myślenia o człowieku i on żył jaką tutaj proponuje nam
- Baumeister w takim rozdziale stanowiącym już
- podsumowanie całej książki bo majster pisze
- zło nie istnieje w postaci pojedynczych czynów spełnianych przez pojedynczych
- ludzi sprawcy i ofiary a w wielu przypadkach także świadkowie albo obserwatorzy są konieczni do zaistnienia ogromnej
- większości złych czynów zło jest społecznie wykonywane i
- konstruowane nie kryje się w naszych genach ani w naszej duszy ale sposobie w
- jaki odnosimy się do innych ludzi dla zaistnienia zła konieczne są
- umyślne działania jednej osoby głośno cierpienie innej osoby oraz ocena lub
- osąd tej drugiej albo jeszcze innej osoby i mamy tutaj do czynienia z taką ciekawą można powiedzieć koncepcją
- zła i taką No nie oczywistą nie zdroworozsądkowo mą
- [Muzyka]
- było w pełnej swojej postaci zaistniało na to muszą być te trzy warunki
- spełnione trzy konieczne warunki zaistnienia zła Po
- pierwsze umyślne działanie jednej osoby sprawcy zła cierpienie innej osoby ofiary oraz ocenę lub Awesome tej
- drugiej osoby czyli ofiary albo jeszcze innej osoby która właśnie ocenia
- negatywnie to to cierpienie będące skutkiem umyślnego działania
- sprawcy i według monstera
- bez wystąpienia wszystkich trzech elementów my nie mamy do czynienia ze
- złem w taki pełnej jego postaci Chciałbym tutaj też w tym kontekście przywołać takie
- dwa koncepty które pojawiają się w książce Baumeister
- widoczne one dają do myślenia pierwszy
- by się wyrażać mocy formuły że i Evil z In The Eye of the beholder
- Co można przetłumaczyć jako zło tkwi
- oko obserwatora tak Czyli w przemocy tej formuły
- majster podkreśla że dla zaistnienia zła jest potrzebna ocena także samo jakby
- wywołanie czyjegoś cierpienia ani nawet doznanie tego cierpienia jeszcze nie
- wystarczą aby zaistniałą zło czy potrzebna jest jeszcze ta negatywna ocena tego
- cierpienia czy tego działania wywołującego cierpienia aby zło
- nieśmiało No i w tym kontekście też majster zwraca uwagę na to że
- my często przyjmujemy najczęściej Zresztą myśląc o
- złu przyjmujemy właśnie punkt widzenia perspektywy
- ofiary zła i stąd właśnie zło wydaje się nam być tym takim
- jednoznacznym bez dyskusyjnym
- nie otwarty sposób się narzucającym natomiast
- swej obszernej pracy też majster zwraca uwagę i szczęśliwy ilustruje
- swoim przykładami że ta perspektywa ofiary
- często jest jednak zniekształcona znaczy że nie
- mówić ofiary zła nie mają adekwatnego rozpoznania na przykład
- motywacji jaką się sprawca kieruje
- i w tym kontekście się pojawia sobie taki ten drugi kontekst koncerty chciałem przywołać mianowicie koncept
- który No właśnie wyraża przemocy formuły mit czystego zła The Myth of Pure Evil
- chodzi o to że z punktu widzenia właśnie ofiary czy też
- jakieś trzeciej osoby ale empatii żyjące jest ofiarą często sprawca Jawi się jako
- właśnie taka istota do CNA i na wskroś zepsuta zupełnie irracjonalna
- powodowana właśnie najgorszymi motywy nic dążąca do jakichś
- może być Perfekcyjnej rozkoszy którą czerpać z zarządzania komuś bólu czy
- cierpienia majster podkreśla że to zwykle jest po prostu nieadekwatne
- rozpoznanie stanu psychicznego i motywacji
- sprawcy zła [Muzyka] twierdzi on że zwykle jest tak że z punktu widzenia
- sprawcy czyny które przez ofiarę czy też osoby
- energetyzujące ofiarą oceniającą złe tylko złe jawią się jako dobre jak i też
- jeśli chodzi o na przykład czynniki które ten motywują
- sprawcę do popełnienia zła to niekoniecznie musi być tak że
- sprawca działa pod wpływem jakiegoś i racjonalnego niepohamowanego impulsu
- tak czy czy jakiś emocji jego działania może być bardzo przemyślane i racjonalne
- i wcale to nie oznacza że jest on jakimś pozbawionym uczuć
- psychopatą w chodzi o to że system wartości czy sposób jaki sprawca
- interpretuje rzeczywistość wszystko to sprawia że z jego punktu widzenia to
- działania nie jawią się jako złe w każdym razie uwzględniając tę motywację czy perspektywę sprawcy trzeba
- powiedzieć że ten nic takiego czystego zła to jest właśnie mitem także że
- sprawcy nie są po prostu Witam serdecznie YouTuberem zwykle nie są
- takimi by na skroś zepsutymi
- istotami w których nie ma nic dobrego
- jeszcze jeden element tej rozważań bo mascara chciałem przywołać
- Otóż identyfikuje on cztery główne przyczyny zła albo powody ze względu na
- które ludzie postępują w sposób oceniane przez innych jako zły I jako pierwszą główną przyczynę zła
- wskazuje on po prostu chęć uzyskania materialne korzyści na przykład pieniędzy Albo władzy Zresztą ta chęć uzyskania materialne korzyści jest
- częstym motywem ludzkich działań według mały Master Ai sama w sobie nie jest niczym złym staje się ta chęć takim przyczyną zła
- wtedy gdy ktoś dążąc dobrej materialne korzyści jednocześnie
- dąży do niej wszelkimi środkami w szczególności
- uciekając się do agresji czy przemocy
- drugim korzeniem zła według takim głównym korzeniem zła według baumeistera
- jest zagrożony egotyzmu ci chodzi tutaj o taką sytuację gdyby
- czuję się poczucie własnej wartości czy też własne jakiś pozytywny wizerunek mniemaniu przynajmniej osoby zostaje
- przez kogoś innego podważony zakwestionowany taka sytuacja
- według domu Estera też częstym tak tekstem w którym zło
- się pojawia co ciekawe tej majster twierdzi że te motywy działają
- nie tylko w takim wymiarze jedna z jednostkowym ale też wymiarze kolektywnym i grupowym No i w tym kontekście
- pisze o Rosji właśnie że zwrócić uwagę to jest książka z 1997 roku
- diagnozuje on takich można powiedzieć stan kolektywnej
- świadomości Rosjan wówczas 1997 roku i przestrzega
- że ten właśnie zagrożony egotyzm może być w przyszłości takim motywem który
- może doprowadzić Rosjan do
- czynienia z one to na dużą skalę aktów chodzi Po prostu o takie przeświadczenie
- No które też dzisiaj często słyszymy prawda z o.o
- wyjątkowości Rosji wielkości Rosji które to
- przeświadczenie jednocześnie zostało nadwyrężone przez rozpad Związku Radzieckiego i później
- [Muzyka] dalszy Przebieg tej historii Rosji w
- konfrontacji z zachodem jako trzeci korzeń zła bo ma jeszcze wskazuje
- idealizm chodzi o taką sytuację że ktoś jest przekonany o własnej
- dobroci z jednej strony z drugiej strony o złu
- całego świata czy jakiś elementów otaczającej go rzeczywistości jednocześnie ma takie poczucie misji jako wyzywające go do tego aby to
- napierający zło odeprzeć czy też ten złą rzeczywistość Przekształć a
- wedle tych swoich [Muzyka] idealnych standardów
- czwartym korzeniem zła według Brown stara jest dążenie do statystycznej
- Przyjemności przy czym znów wbrew temu mitowi czystego zła
- według baumeistera ten motyw jest odpowiedzialny odpowiedzialny za stosunkowo niewielką
- część przypadków zła Nie naprawdę na jakiej podstawie w
- jaki sposób to wyliczył Ale pamiętam że adatam miara pięć sześć procent znak
- przypadku zła miały być tutaj wynikiem działania właśnie tego
- czwartego krążenia zła jakim jest dążenie do statystycznej przyjemności
- to jakby ważne jest że jeśli chodzi o rozpoznanie tych czterech głównych
- przyczyn zła to że przynajmniej trzy pierwsze z nich nie są sobie lepiej jednoznacznie złe właśnie ale
- jeszcze raz no chęć uzyskania materialnych korzyści chęć obrony poczucia własnej wartości czy właśnie chęć realizacji jakichś sztywnych
- ideałów mogą też motywować ludzi do zachowań ocenianych jako dobre i
- trzeba też o tym pamiętać właśnie myśląc o sprawcach zła że oni sami
- swojej perspektywy swojego punktu widzenia często projekty nie rozpoznają
- realizowane przez siebie działań jako złych właśnie
- Dareczku to jest oczywiście tylko fragment
- rozważań baumeistera z kolei Książka baumeistera jest tylko jedno z wielu
- prac powstających właśnie przede wszystkim dziedzinie psychologii Psychologii Społecznej współcześnie dotyczących
- zła na koniec Chciałbym troszkę
- zmienić temat i
- chciałbym przez chwilkę tej podjąć rozważania na temat jeszcze trudniejszy
- niż problem zła w kontekście natury ludzkiej mianowicie
- temat relacji pomiędzy Bogiem a złem jesteśmy w końcu uczelnią
- teologiczną ten temat Zresztą
- to był już przedmiotem tej wykładów czy czy rozważań między nim też w
- ramach ewst online
- i chciałbym tutaj na koniec podzielić się z państwem taką
- mnie samego niepokojącą perspektywą można powiedzieć że
- wręcz rety ską
- [Muzyka]
- 3 gra
- taka chciałem ortodoksyjnej tradycyjna perspektywa
- jeśli chodzi o te kwestie Bóg a zło znalazła wyraz w podanym fragmencie
- Pierwszego Listu Jana gdzie czytamy Bóg jest światłością
- a nie ma w nim żadnej ciemności czyli wedle też takiego klasycznego teizmu Bóg
- jest absolutnie doskonały ramię żadnej
- niedoskonałości żadnego zła
- teraz muszę tego swoimi powiedzieć że nie tylko ostatnie wydarzenia w krainie ale
- one ostatnio z szczególną mocą każą mi powątpiewać w ten obraz Boga
- jeśli Bóg jest wszechmocny to od niego od jego woli Zależy wszystko
- co się dzieje również to co obecnie dzieje się na przykład
- chersoniu czy mariupolu w tym kontekście chciałabym przywołać
- krótką wypowiedź ligi Segera jego Benedyktyna który
- Zresztą pod koniec życia został przez kongregację nauki wiary pod przewodnictwem Kardynała Józefa retingera eksploatowany i suspendowany
- czyli pozbawiony prawa nauczania W jednej ze swoich książek billigflieger pisze
- bóg jest nie tylko dobry życzliwy łaskawy czy miłosierne na także ciemną
- stronę nasz rozum nie potrafi znaleźć do niej
- dostępu pozostaje ona misterium którego nawet
- teologia nie umie wytłumaczyć byłoby jednak błędem obarczanie tylko
- człowieka odpowiedzialnością za zło
- Wydaje mi się że im bardziej będziemy od czepiali i
- podkreślali tylko jasną stronę Boga tym ciemniej z konieczności będzie
- wypadało człowiek bezwzględna jasność Boga opiera się na
- ciemności człowieka uznanie Ciemnej Strony Boga Nie wydaje
- mi się więc warunkiem koniecznym przynajmniej częściowego odkupienia i
- usprawiedliwienia człowieka poetycki wyraz tym niejasnym intuicją
- dał Leonard Cohen w tytułowym utworze ze swojej ostatniej wydanej przed śmiercią
- płyty i Wanted Dark aż nasze dzisiejsze spotkanie
- przynajmniej części projektora głównie mówię chciałbym zakończyć czytając
- państwu pierwszą strofę z tego utworu
- Jeśli ty rozdajesz karty Ja wypadam z gry
- Jeśli ty uzdrawiasz rany krew płynie z moimi ruszył
- Jeśli twoja jest chwała to mój budzik musi być w styc
- chcesz więcej mroku Płomień zabijamy
- Dziękuję bardzo
- ja również dziękuję bardzo ciekawe i myślę że są to widać po
- przynajmniej niektórych komentarzach pytaniach kontrowersyjne tezy [Muzyka]
- wsłuchaj zanim przejdziemy do pytań ja chciałam się tak zastanowić właśnie nad
- tym jak to wygląda właśnie w kontekście tego co to bałeś rozmawiałeś z
- twórczości pomysł sterach dotyczącego tego właśnie przeświadczenia o tym że że
- zło jest czynione i zastanawiam się jak to odnieść do
- obecnej sytuacji kiedy od
- Oczywiście my sobie zdajemy sprawę z tego że Rosjanie w dużej części są ofiarami propagandy która mówi różne rzeczy oraz
- zamknięcia coraz większego na informację jakiekolwiek zewnątrz dzisiaj już
- pojawiły się pomysły za uniemożliwienia korzystania
- Chociażby z takiej usługi l2vpn żeby właśnie
- całkowicie uniemożliwić albo kontrolować całkowicie to co
- ludzie oglądają wartość sieci ale tak naprawdę wbrew wszystkiemu
- gdzieś ta prawda wychodzi a duża część Rosjan przecież jeżeli mamy sytuację że
- pod koniec zeszłego tygodnia był opublikowane badania do badania firmy niezależnej nie rosyjskiej w której wynika że około 70
- proc w dalszym ciągu popiera Putina i popiera wojnę Ukrainie znaczy się nie nazywający I Wojną tylko na uporządkowaniem pewnych spraw które
- powinny być uporządkowane i uważają że no trudno Czasami trzeba to prawda to
- tego nieposłusznego brata skarcić żeby on wrócił do rozumu i to wręcz po prostu
- są tego typu rzeczy Oczywiście jest część osób podstawiony które gdzieś tam
- mówią ta Machina propagandowa jest ogromna natomiast z punktu widzenia
- właśnie takiego przeciętnego Rosjanina nic złego tak naprawdę się nie
- dzieje jak porównamy to ze wspomnieniami takich przeciętnych Niemców którzy w
- czasie II Wojny Światowej nie pracowali w obozach zagłady nie pracowali w
- obozach koncentracyjnych nie będzie żołnierzami tylko na prowadzili normalne tak teraz spokojne życie Oni nie bardzo wiedzieli dlaczego im na